Na twee labs en twaalf eigenzinnige online publicaties op de Groene Amsterdammer, met de welluidende teaser Luisteren tot het pijn doet breng ik samen met Domein voor Kunstkritiek en Podcastnetwerk op dinsdag 17 maart onze kennis over wat podcastkritiek allemaal kan zijn terug naar Utrecht. We zijn deze avond te gast in onze favoriete boekhandel: de Utrechtse Boekenbar. En jij kunt erbij zijn.

Hieronder lees je alvast een deel van de woorden die ik hierover uitsprak in de Brakke Grond tijdens de Makersdag op OORZAKEN Festival.

Het zich ontwikkelende hardop denken

Een gedeeld isolement
Dennis Gaens maakte Dit Is Sociale onthouding. In een gedeeld isolement boden hij en de collega schrijvers die hij voor deze productie had gevraagd, mij troost. Eerst elke dag, toen elke week, later elke maand.

De angst van Martin Rombouts – Gaens onthulde in een van de afleveringen dat hij diens spraakbijdragen het meest moest editen, omdat hij Martin soms tegen zichzelf wilde beschermen. Het online shoppen van dure lingerie en flessen wijn – een van de coping mechanismes van Elfie Tromp. En het winkeltje in de Antwerpse flat van Elske van Lonkhuyzen – die misschien ook bang was, maar vooral geïnspireerd, om iets te doen wat ze altijd al had willen doen: een eigen winkeltje beginnen. Ineens had ze de tijd.

Het hielp dat ik in dezelfde situatie zat. Het hielp dat een van de personages een barvrouw was en iemand anders een boekverkoper, want de kroeg en de boekhandel waren dicht. En nog iemand anders huisarts. Maar het meest hielp het mij dat Gaens de stemmen van deze geweldige schrijvers monteerde als poëzie, dat hij hun woorden liet ademen, rijmen en elkaar tegenspreken. Dat hij ze in- en uitleidde vanuit zijn eigen perspectief.

Ik herinner me dat ik op social media deelde dat dit wat mij betreft de nieuwe vorm van essayistiek was. Het zich ontwikkelende hardop denken in optima forma.

Ook nu overkomt mij iets
Niet veel later vroeg Lieven Heremans, ook personage in die podcast en directeur van het Podcastnetwerk, het Domein voor Kunstkritiek of wij betrokken wilden zijn bij het ontwikkelen van podcastkritiek. Op dat moment word ik verliefd op de producties van het Amerikaanse Radiolab. In het bijzonder Dolly Partons America.

Dit is geen plat verhaal over een multimiljonair met blond haar, grote borsten en een eigen pretpark. Het is niet alleen muziekgeschiedenis en genderpolitieke geschiedenis, maar ook een onverwacht verhaal over migratie. Dolly laat een wereld achter waar ze onmogelijk naar terug kan. Haar jeugd in een ruraal berggebied in Amerika. Net als de uit Libanon gemigreerde vader van muzikant, podcastmaker en host Jad Abumrad. Andere plek, zelfde vibe. En ik als luisteraar, word getransporteerd naar nog een wereld. De verdwenen jaren ‘50-60 waarin mijn eigen vader opgroeide. Op muzikale wijze verbindt de podcast al deze verhalen aan elkaar.

Onlangs is er een nieuwe serie van deze makers uitgekomen. Twaalf afleveringen over leven en werk van Fela Kuti. Ook deze serie is deels kunstkritiek, deels wereldgeschiedenis, deels human interest. En ook nu, en dit is mijn laatste punt: overkomt mij iets.

Paarse onderbroek
Het gebrek aan beeld, het alleen maar luisteren, me deze Nigeriaanse muzikant in zijn paarse onderbroek zelf voorstellen (me afvragen: zal ik dit beeld Googlen, of beter van niet?). Het is alsof ik opnieuw kind ben en niet kan stoppen met lezen terwijl het nachtlampje uit moet. De visuele informatie die dagelijks op me afkomt, de reclames, het nieuws, alle oordelen die ik daarover heb en alle frustratie die ik erbij voel – ze stoppen even. Deze beelden mag ik ZELF MAKEN. Dat voed me, het raakt en activeert.

Woorden vinden voor deze relatief jonge kunstvorm, uitvinden waarom je ergens naar luistert en wat dit luisteren je over jezelf vertelt, draagt bij aan de ontwikkeling ervan.

Credits:
Initiatief en productie
Domein voor Kunstkritiek en Podcastnetwerk

Begeleiding
Lieven Heeremans, Thomas Heerma van Voss en Anna van der Kruis

Eindredactie
Thomas Heerma van Voss, Anna van der Kruis en Dirk Verhoeven

Deelnemers
Jam van der Aa, Selma Blanken, Hannah van Buchem, Marthe van Bronkhorst, Mina Etemad, Ignace Schoot, Rudie Vebunt, Simone Wegman en Hannah van der Wurff

Wetenschappelijke partner
Universiteit Utrecht

Mediapartner
De Groene Amsterdammer

Host zomerlab
ILFU

Presentatiepartner
OORZAKEN Festival

The Caster and the Critic continued is financieel mede mogelijk gemaakt door de Gemeente Utrecht en het K.F. Hein Fonds.

Foto: Maarten Nauw